نویسنده: عمار قاسمیان عزیزی
فقدان اطلاعات و ضعف مدیریتی ، بلای جان توسعه صنایع پائین دستی پتروشیمی
درصورتیکه صنایع پتروشیمی را صنعتی مادر بنامیم، کلیه صنایعی که خوراک خود را از صنایع پتروشیمی تأمین میکنند صنایع پائین دستی پتروشیمی نامیده می شوند. صنایع پائین دستی را می توان در دو گروه طبقه بندی کرد. نخست محصولاتی که مستقیم به مصرف نهایی می رسند و مصرف کننده نهایی آنرا تحویل گرفته و مصرف می کند. دسته دیگر تولید کنندگان مواد حد واسط می باشند که در واقع مواد اولیه مورد نیاز جهت تولید محصولات نهایی را تولید می کنند (همچون کامپاند های پلیمری ، مستربچ ها و ... ).
کشورهایی همچون چین با تمرکز علمی و مدیریت شده در ورود به صنایع مربوط به دسته اول (محصولات مصرفی نهایی) سرمایه گذاری خوبی کرده و ورود به این بخش یکی از اصلی ترین پایه های رشد اقتصادی این کشور ها طی سالیان گذشته بوده است. همچنین کشورهایی همچون آلمان نیز با سرمایه گذاری در بخش دوم (تولید مواد حد واسط) و محور قرار دادن توانمندی های تکنولوژیکی و علمی و مدیریتی خود، درآمد هنگفتی حتی تا چند برابر درآمد حاصل از صادرات نفت ایران را به صورت سالیانه عاید خود کرده اند.
پتانسیلهای بالای سودآوری در این صنایع، تنها با رصد ساده رشد اقتصادی چین و وضعیت اقتصادی آلمان، مشهود است. اما از سوی دیگر مشاهده میشود که اندک شرکتهای ایرانی که به این حوزه ورود نموده اند به دلیل عدم دانش کافی و فقدان اطلاعات و از آن مهمتر بهدلیل ضعف مدیریتی، موجب عدم بهره وری مناسب و در بعضی موارد ورشکستگی آن بنگاه پائین دستی شده اند.
در کشورهای در حال توسعه، عواملی همچون نبود برنامه ریزی مناسب و استراتژی توسعهای، عدم وجود ساز و کارهای مدون و حمایتی در تامین خوراک، عدم دانش کافی در بازاریابی محصولات تولیدی و در نتیجه عدم توانایی در بدست آوردن سهم در بازارهای منطقه ای و جهانی، ناتوانی فنی در بهره برداری از ماشین آلات، عدم دانش فنی برای ایجاد شرایط بهینه در محصول و یا مواد و فرمولاسیون مورد استفاده (فقدان نوآوری محصول)، مشکل نبود نقدینگی در بخش خصوصی جهت ورود در این حوزه و از همه مهمتر ضعف مدیریتی، از اصلی ترین عوامل عقب ماندگی در صنایع پائین دستی می باشند.
مشکلات ذکر شده به اندازه ای با اهمیت و استراتژیک می باشند که کشور هایی همچون آلمان و ژاپن و ... که از مواد اولیه ارزان دور می باشند تنها با رفع موانع موجود و رفع مشکلات فوق به سودهای کلان دست پیدا نموده و در مسیر توسعه با سرعت بیشتری قدم برداشته اند. به یاد داشته باشیم که علاوه بر سودآوری ، افزایش اشتغال نیز از اصلیترین دست آوردهای این کشورها در این حوزه و در نتیجه کاهش نرخ بیکاری بوده است.
ایران با توسعه علمی و برنامه ریزی شده و رفع موانع موجود، با دسترسی به خوراک ارزان قیمت و از طرفی با تکیه بر نیروی انسانی جوان و تحصیل کرده خود می تواند از پیشگامان این عرصه باشد و این مقوله را یکی از پایه های رشد اقتصادی خود قرار دهد.
در پایان ذکر مجدد این نکته ضروری است که حجم سرمایه گذاری کم اما اشتغال زایی زیاد، از ویژگی های ورود به صنایع پائین دستی است و توجه ویژه و علمی به این موضوع می تواند گامی در راستای توسعه اقتصادی کشور و افزایش اشتغال باشد.
+ نوشته شده در جمعه بیست و نهم شهریور ۱۳۹۸ساعت 15:58 توسط Polymer Eng. Corp
|
نویسنده: عمار قاسمیان عزیزی
موضوع: موارد کلیدی انتخاب یک طرح در سطح ملی و یا کارآفرینی شخصی ( با تمرکز بر صنعت پتروشیمی و محصولات شیمیایی در چارچوب ساختارهای امکان سنجی)
هنگامی که میخواهیم یک واحد صنعتی پتروشیمیایی و یا یک محصول شیمیایی ساده را سرمایه گذاری و راه اندازی کنیم در وهله ی نخست می بایست آن محصول تولیدی را بطور کامل بشناسیم. باید دید آن محصول چیست و چه ویژگی هایی دارد و از همه مهمتر دارای چه کاربرد های مستقیم و غیر مستقیمی است. این دانش حتی باید در زمینه مسائل ایمنی و زیست محیطی نیز کامل باشد و نه تنها خود محصول بلکه کلیه مواد اولیه مصرفی برای تولید آن محصول، از این حیث مورد ارزیابی کامل قرار گیرند.
هنگامی که یک محصول شیمیایی را میخواهیم بشناسیم خود به-خود باید رقبای مشابه آن محصول را نیز مورد مطالعه قرار دهیم و احتمال جایگزین شدن این مواد بجای یکدیگر در آینده را نیز بطور کامل ارزیابی کنیم. پس از شناخت کامل محصول می بایست بازار کنونی این محصول و از آن مهمتر بازار آینده محصول در نقاط مختلف جهان بر اساس منابع معتبر جهانی مورد ارزیابی دقیق قرار گیرند. به عنوان مثال باید وضعیت تقاضای کنونی جهان برای این محصول بررسی شده و مشخص گردد که این تقاضا به تفکیک نواحی مهم جهان چگونه است؟ ( این نواحی شامل آمریکای شمالی، آمریکای جنوبی، اروپای غربی، اروپای مرکزی و شرقی، کشورهای شوروی سابق و حوزه بالتیک، خاورمیانه، آفریقا، آسیا به تفکیک شمال شرق و جنوب شرق و چین و در بعضی موارد به تفکیک ژاپن و کره جنوبی می باشند).
در گام بعدی می بایست با تکیه بر منابع معتبر جهانی به پیش بینی آینده مصرف این محصول حداقل در 5 سال آتی پرداخت و درصد نرخ متوسط رشد سالانه مصرف این محصول در 5 سال آتی را محاسبه کرد و مورد ارزیابی قرار داد. این مقوله برای مناطق مختلف جهان متفاوت بوده و باید دلایل کاهشی و یا افزایشی بودن این نرخ و یا شدت آن را برای هر ناحیه مورد تحلیل قرار داد. سپس باید مشخص گردد که تولیدکنندگان اصلی جهان و همچنین تولیدکنندگان مهم هر ناحیه چه شرکت هایی و با چه میزان تولید می باشند و برنامه های توسعه ای این شرکت ها در آینده چگونه است؟ همچنین پروژه های در دست اجرا در رابطه با این محصول در سرتاسر جهان و به تفکیک نواحی مختلف، ظرفیت، زمان بهره¬برداری از هر طرح و در نهایت تاثیر آن بر روند عرضه و تقاضای ناحیه خود و به طبع آن جهان، بررسی گردد. برای مطالعه تمامی موارد فوق الذکر به تفکیک نواحی، منابع معتبری وجود داشته و به خوبی می توان جریان تجاری این محصول برای نواحی مختلف را رصد کرد و با دقت بسیار خوبی، آینده این جریانات را پیش بینی نمود.
پس از حصول اطمینان از این که محصول انتخابی در آینده دچار بحران عرضه و تقاضا نخواهد شد و در امر بازاریابی و فروش دچار چالش های کلیدی نخواهد گردید، میتوان وارد فاز بعدی مطالعات شد و گام های بعدی بررسی و تحلیل را انجام داد. در فاز بعد تکنولوژی های رایج جهان برای تولید این محصول باید به خوبی مورد ارزیابی قرار گیرند. لازم است بررسی گردد که این محصول با چه تکنولوژی هایی تولید می شود، در هر تکنولوژی راندمان تولید و محدودیت های فرآیندی دقیقا چه مواردی می باشند و هر تکنولوژی چه انحصار هایی را دارا می باشد ( از موارد کلی و عمومی همچون کاتالیست تکنولوژی مربوطه و تا موارد جزیی تر همچون قطعات خاص، که اگر فقط و فقط توسط یک شرکت ارائه شود این یک عامل ریسک بوده و در بعضی موارد محدود کننده ی جدی می باشد ). بطور کلی تمامی پاشنه های آشیل هر تکنولوژی باید بطور دقیق مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته و تبعات ناشی از آن بررسی شود. همچنین باید مصارف یوتیلیتی هر تکنولوژی بطور مجزا مشخص شده و مزیت های هر تکنولوژی از این حیث تعیین گردد و در محاسبات اقتصادی و همچنین زیست محیطی لحاظ شود. در رابطه با بعضی از تکنولوژی ها، در نظر گرفتن ملاحظات سیاسی اجتناب ناپذیر است و از لحاظ تبعات ورود آن تکنولوژی و یا حتی تاثیرات مثبت آن تکنولوژی به داخل کشور، آینده¬نگری¬هایی صورت گیرد. چنین آینده¬نگری¬هایی برای تمامی پروژه های جاری در کشور به دلیل وجود معاندین جهانی و مصمم، لازم الاجرا می باشد و سهل انگاری در این زمینه یعنی با دست خود تیشه بر اقتصاد ایران اسلامی زدن.
پس از انتخاب تکنولوژی و تهیه کلیه داده¬های لازم در ارتباط با مصارف مواد و انرژی برای تولید یک تن از محصول، ارزیابی های مالی و اقتصادی تعیین کننده نهایی طرح بوده و می توانند مهر تائید و یا مردود شدن را بر کل موضوع طرح زده و تصمیمات مدیریتی را موجب شوند. میزان سرمایه گذاری های ثابت و متغییر و در گردش همراه با در نظر گرفتن هزینه های تعمیر و نگهداری، استهلاک به ازای هر سال و در نهایت با توجه به حجم تولید و محاسبه نقطه سر به سر تولید و تحلیل اینکه میزان بازگشت سرمایه طرح در حال حاضر به چه میزان است میتوانند بیان¬گر این امر باشند که این پروژه در "حال حاضر" اقتصادی می باشد یا خیر. باید در نظر داشت که اقتصادی بودن یک طرح در "حال حاضر" بیانگر اقتصادی بودن آن طرح بصورت کلی نیست و برای این منظور باید آنالیز های حساسیت به تغییرات قیمت محصول و تغییرات قیمت خوراک و یا حتی تغییرات در میزان تولید را انجام داد که این موارد می توانند حاشیه مقوله اقتصادی بودن طرح و میزان قابل اعتماد بودن آن¬را نشان دهند.
در انتها جا دارد به این نکته اشاره نمود که حتی با وجود سپری نمودن موفقیت آمیز تمامی موارد فوق در یک طرح، جانمایی نامناسب برای آن می تواند تیر خلاص بر پیکره اقتصادی بودن طرح زده و آن را بطور کامل غیر اقتصادی گرداند.
این مقاله مختصری بر کلیات حائز اهمیت برای انتخاب یک طرح جهت اجرا بوده که ماحصل تجربیات نویسنده در حوزه های تولید ، طرح و توسعه ، پژوهش ، بازرگانی، و مهندسی فروش می باشد و کاملا با اصول تهیه امکان سنجی طرح ها همخوانی دارد. متاسفانه بسیاری از امکان سنجی ها با عدم بررسی دقیق و مناسب در یکی از مقوله های فوق، موجب اقتصادی جلوه دادن طرحی غیر اقتصادی می شوند (هرچند که یک طرح ممکن است در نقطه دیگری از جهان اقتصادی باشد) و سنگ بنای اولیه بسیاری از طرح های غیر اقتصادی را کلید زنند.
بیائید با برنامه ریزی صحیح، گام در راه آبادانی کشور زیر سایه ی رهبری برداریم. ایران عزیز هیچ مشکلی ندارد جز ورود افراد متخصصه با تعهد به عرصه های تولید و مدیریتی و تصمیم گیری.
نوشته شده توسط: عمار قاسمیان عزیزی
+ نوشته شده در یکشنبه سوم شهریور ۱۳۹۸ساعت 14:21 توسط Polymer Eng. Corp
|